Việc phân chia di sản thừa kế sau khi cha mẹ qua đời có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến quyền lợi của các thành viên trong gia đình. Chia tài sản sau khi cha mẹ mất cần căn cứ vào di chúc, quy định pháp luật và những người có quyền hưởng thừa kế. Vậy tài sản được phân chia như thế nào và cần thực hiện những thủ tục gì để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên?
Chia tài sản sau khi cha mẹ mất theo di chúc hay pháp luật?
Việc phân chia di sản phụ thuộc vào việc cha mẹ có để lại di chúc hợp pháp hay không. Nếu có di chúc, việc phân chia căn cứ vào nội dung di chúc và quyền sở hữu tài sản. Nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di sản được chia theo quy định pháp luật. Vì vậy, cần xác định rõ tài sản của từng người trước khi tiến hành phân chia.
.png)
Hình 1: Chia tài sản sau khi cha mẹ mất theo di chúc hay pháp luật?
Chia thừa kế theo di chúc
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc thể hiện ý chí của cá nhân về việc chuyển tài sản cho người khác sau khi qua đời. Khi chia tài sản sau khi cha mẹ mất, nếu có di chúc hợp pháp, di sản sẽ được phân chia theo nội dung đã định đoạt. Tuy nhiên, người lập di chúc chỉ được định đoạt phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình. Một số người thân vẫn có thể được hưởng phần di sản bắt buộc theo quy định pháp luật.
Chia thừa kế theo pháp luật
Trường hợp cha mẹ không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, tài sản được chia theo pháp luật. Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, quy định này cũng áp dụng đối với phần di sản chưa được định đoạt trong di chúc. Những người thuộc cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau theo quy định. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ và con đẻ, con nuôi của người mất.
Ai có quyền hưởng thừa kế khi cha mẹ mất?
Khi chia tài sản sau khi cha mẹ mất, cần xác định đúng những người có quyền hưởng di sản. Việc phân chia phụ thuộc vào di chúc, quan hệ với người đã mất và tình trạng tài sản. Nếu thừa kế theo pháp luật, các hàng thừa kế được xác định theo Bộ luật Dân sự năm 2015.
.png)
Hình 2: Ai có quyền hưởng thừa kế khi cha mẹ mất?
Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ ruột, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người mất. Vì vậy, người hưởng di sản không chỉ giới hạn ở các con. Cha mẹ của người mất và người vợ hoặc chồng còn sống cũng có thể được hưởng thừa kế. Việc xác định người thừa kế cần căn cứ vào quan hệ gia đình tại thời điểm mở thừa kế.
Cách xác định phần tài sản mỗi người được hưởng
Khi chia tài sản sau khi cha mẹ mất, cần xác định phần di sản thuộc quyền sở hữu của người đã mất. Với tài sản chung vợ chồng, phải xác định phần tài sản của người mất trước khi phân chia thừa kế. Nếu thừa kế theo pháp luật, những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng khi không còn người ở hàng thừa kế trước đáp ứng điều kiện nhận di sản theo quy định pháp luật.
Thủ tục chia tài sản sau khi cha mẹ mất
Để chia tài sản sau khi cha mẹ mất, những người thừa kế cần xác định rõ di sản và quyền hưởng thừa kế. Nếu các bên thống nhất, việc phân chia có thể được lập thành văn bản theo quy định. Trường hợp di sản gồm nhà đất, các bên cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, sử dụng. Nếu phát sinh tranh chấp, người thừa kế có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
.png)
Hình 3: Thủ tục chia tài sản sau khi cha mẹ mất
Hồ sơ cần chuẩn bị để chia di sản thừa kế
Khi thực hiện thủ tục chia di sản, người thừa kế cần chuẩn bị giấy tờ chứng minh nhân thân, quan hệ gia đình và tài sản. Hồ sơ cụ thể phụ thuộc vào việc cha mẹ có để lại di chúc hay không. Thông thường, các giấy tờ cần thiết gồm:
- Giấy chứng tử hoặc giấy tờ hợp pháp chứng minh cha mẹ đã mất.
- Giấy tờ tùy thân của những người thừa kế.
- Giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế.
- Di chúc hợp pháp, nếu có.
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản khác.
- Văn bản thỏa thuận phân chia di sản, nếu những người thừa kế đã thống nhất.
Người thừa kế có thể liên hệ tổ chức hành nghề công chứng để được hướng dẫn thành phần hồ sơ cụ thể.
Giải quyết tranh chấp khi các đồng thừa kế không thống nhất
Việc chia tài sản sau khi cha mẹ mất có thể phát sinh tranh chấp nếu các đồng thừa kế không thống nhất về quyền hưởng hoặc cách phân chia di sản. Các bên nên ưu tiên thương lượng để tìm tiếng nói chung. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, người có quyền lợi liên quan có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Hồ sơ cần có giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản, di chúc và quan hệ thừa kế để làm căn cứ giải quyết theo quy định pháp luật.
Luật Nam Sơn - tư vấn chia tài sản thừa kế
Luật Nam Sơn hỗ trợ tư vấn các vấn đề pháp lý liên quan đến thừa kế, phân chia di sản và giải quyết tranh chấp tài sản trong gia đình. Việc hiểu rõ quy định pháp luật giúp các bên xác định quyền lợi, nghĩa vụ và hạn chế những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình phân chia di sản.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc về chia tài sản sau khi cha mẹ mất, hãy chuẩn bị các giấy tờ liên quan đến di chúc, quyền sở hữu tài sản và quan hệ thừa kế. Bạn có thể liên hệ Luật Nam Sơn để trao đổi về trường hợp cụ thể, được hướng dẫn thủ tục phù hợp và tìm phương án bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Hình 4: Luật Nam Sơn - tư vấn chia tài sản thừa kế
Kết luận
Việc phân chia di sản cần tuân thủ quy định pháp luật và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của những người thừa kế. Chia tài sản sau khi cha mẹ mất cần căn cứ vào di chúc, nguồn gốc tài sản và hàng thừa kế theo quy định hiện hành. Nếu các thành viên không thống nhất được phương án phân chia, bạn nên tìm hiểu thủ tục giải quyết tranh chấp phù hợp. Luật Nam Sơn có thể hỗ trợ tư vấn pháp lý, giúp bạn tháo gỡ vướng mắc và bảo vệ quyền lợi của mình.




