Hiện nay, không ít người lao động gặp phải tình huống bị cho nghỉ việc mà không rõ lý do hoặc không đúng quy định. Vậy sa thải trái pháp luật xử lý thế nào để vừa bảo vệ quyền lợi người lao động, vừa tránh rủi ro pháp lý cho người sử dụng lao động? Bài viết này sẽ phân tích rõ các trường hợp, hậu quả pháp lý và cách giải quyết để mọi người hiểu đúng luật.

Hình 1: Sa thải người lao động trái pháp luật sẽ bị xử lý như thế nào?
Sa thải người lao động như thế nào là đúng luật?
Theo Bộ luật Lao động, việc sa thải chỉ được coi là hợp pháp khi người sử dụng lao động có đủ căn cứ rõ ràng và thực hiện đúng quy trình. Bao gồm việc lập biên bản vi phạm, tổ chức họp xử lý kỷ luật, có sự tham gia của tổ chức công đoàn và thông báo rõ ràng cho người lao động. Trong những trường hợp này, cả người lao động và doanh nghiệp đều cần hiểu rõ sa thải trái pháp luật xử lý thế nào để tránh rủi ro pháp lý
Các trường hợp không được áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải
Theo quy định tại khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, có một số tình huống đặc biệt mà người sử dụng lao động (NSDLĐ) không có quyền sa thải. Cụ thể:
- Khi người lao động đang nghỉ ốm, nghỉ điều dưỡng hoặc nghỉ phép có sự chấp thuận từ NSDLĐ.
- Trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam bởi cơ quan có thẩm quyền.
- Khi hành vi vi phạm vẫn đang trong quá trình điều tra, xác minh và chưa có kết luận chính thức theo khoản 1, 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019.
- Với lao động nữ đang mang thai, đang nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.- Trường hợp người lao động mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh lý khác làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi thì cũng không được áp dụng kỷ luật sa thải.

Hình 2: Các trường hợp không được áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải.
Các trường hợp người sử dụng lao động được phép sa thải người lao động
- Trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích hoặc sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
- Tiết lộ bí mật kinh doanh, công nghệ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa thiệt hại đặc biệt lớn về tài sản, lợi ích, hay quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
- Tái phạm khi đang trong thời gian chấp hành kỷ luật kéo dài nâng lương hoặc cách chức mà chưa được xóa kỷ luật.
- Tự ý nghỉ việc 05 ngày cộng dồn/30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn/365 ngày mà không có lý do chính đáng.
Trong trường hợp, được coi là có lý do chính đáng là các tình huống bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc người thân bị ốm đau (có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền), cùng các trường hợp khác được quy định cụ thể trong nội quy của doanh nghiệp.
Nhiều người lúng túng không biết sa thải trái pháp luật xử lý thế nào khi rơi vào hoàn cảnh này. Thực tế, người lao động có thể áp dụng một số bước cụ thể để tự bảo vệ quyền lợi của mình
Hậu quả pháp lý và trách nhiệm khi sa thải trái pháp luật xử lý thế nào?
Khi doanh nghiệp thực hiện sa thải trái pháp luật, hậu quả đầu tiên là phải nhận lại người lao động vào vị trí cũ. Ngoài ra, doanh nghiệp còn buộc phải trả lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế trong thời gian người lao động không được làm việc. Gây thiệt hại tài chính, ảnh hưởng đến uy tín và sự ổn định nội bộ công ty.
Bên cạnh đó, nếu người lao động không muốn quay trở lại làm việc, người sử dụng lao động phải bồi thường thêm ít nhất 2 tháng tiền lương theo hợp đồng. Đây là khoản phạt nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động. Do đó, câu hỏi sa thải trái pháp luật xử lý thế nào chính là lời cảnh báo để doanh nghiệp cân nhắc kỹ trước khi đưa ra quyết định.

Hình 3: Hậu quả pháp lý và trách nhiệm khi sa thải trái pháp luật xử lý thế nào?
Bị sa thải trái pháp luật, người lao động cần làm gì?
Khi gặp tình huống bị doanh nghiệp xử lý kỷ luật không đúng quy định, nhiều người thường bối rối không biết sa thải trái pháp luật xử lý thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình. Thực tế, người lao động hoàn toàn có thể tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình bằng những cách sau:
Cách 1: Gửi đơn khiếu nại
Người lao động có thể khiếu nại trực tiếp tới người sử dụng lao động để yêu cầu xem xét lại quyết định.
Nếu kết quả giải quyết không thỏa đáng hoặc không được phản hồi, người lao động có quyền khiếu nại tiếp lên Chánh Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tại nơi doanh nghiệp đặt trụ sở. (Căn cứ: Nghị định 24/2018/NĐ-CP)
Cách 2: Yêu cầu hòa giải
Người lao động có thể nhờ hòa giải viên lao động hoặc Hội đồng trọng tài lao động hỗ trợ. Theo Điều 188 và 189 Bộ luật Lao động 2019, hầu hết các tranh chấp, bao gồm cả tranh chấp liên quan đến kỷ luật sa thải, đều có thể được giải quyết bằng phương thức hòa giải.
Cách 3: Khởi kiện tại Tòa án
Theo quy định tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nếu không đồng ý với quyết định xử lý kỷ luật, người lao động có thể nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi doanh nghiệp đăng ký trụ sở để được xem xét, giải quyết.
Vì vậy, nếu bị sa thải trái pháp luật làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, người lao động có thể gửi đơn tố giác tới cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
Sa thải trái pháp luật xử lý thế nào - Luật Nam Sơn cung cấp dịch vụ hỗ trợ
Với bề dày kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực pháp lý, Luật Nam Sơn là đơn vị uy tín chuyên tư vấn và hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến luật lao động. Từ những tình huống như tranh chấp hợp đồng, sa thải trái pháp luật, chấm dứt hợp đồng lao động cho đến các thủ tục khiếu nại, khởi kiện. Đội ngũ luật sư của Luật Nam Sơn đều có thể đưa ra giải pháp phù hợp và đúng quy định pháp luật.
Không chỉ đồng hành cùng người lao động trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng, Luật Nam Sơn còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quy chế, quy trình nhân sự để hạn chế rủi ro pháp lý. Nếu bạn đang băn khoăn sa thải trái pháp luật xử lý thế nào, hãy để Luật Nam Sơn trở thành người bạn đồng hành, mang đến sự an tâm và định hướng pháp lý rõ ràng cho bạn.

Hình 4: Luật Nam Sơn chuyên tư vấn xử lý luật lao động
Kết bài
Trong bài viết này, Luật Nam Sơn đã giải đáp thắc mắc sa thải trái pháp luật xử lý thế nào, từ căn cứ pháp lý. Từ trường hợp được phép và không được phép, cho đến hậu quả pháp lý và hướng đi cho người lao động. Việc hiểu và tuân thủ đúng luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn xây dựng môi trường lao động minh bạch, công bằng cho cả hai bên.




