Từ chối nhận thừa kế: Có được không? Cần lưu ý gì để tránh rủi ro?

Từ chối nhận thừa kế: Có được không? Cần lưu ý gì để tránh rủi ro?

Nhiều người khi được chỉ định hưởng di sản nhưng vì lý do cá nhân, tài chính hay muốn tránh gánh vác nghĩa vụ nợ nần của người đã khuất lại băn khoăn không biết có được từ chối nhận thừa kế hay không, và nếu được thì cần đáp ứng những điều kiện gì để tránh phát sinh tranh chấp hay rủi ro pháp lý về sau. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành, hồ sơ thủ tục cần chuẩn bị cũng như những lưu ý quan trọng trước khi đưa ra quyết định.

Quy định pháp luật hiện hành về vấn đề này

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế hoàn toàn có quyền từ chối nhận thừa kế, miễn là việc từ chối đó không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản với người khác, việc từ chối phải bằng văn bản và thực hiện trước thời điểm phân chia di sản. 

Nguyên tắc tự nguyện trong việc nhận hoặc không nhận di sản: Pháp luật tôn trọng ý chí cá nhân của mỗi người thừa kế. Không ai có quyền ép buộc một người phải nhận di sản nếu họ không mong muốn. Tuy nhiên, việc từ chối phải được thể hiện bằng văn bản rõ ràng và phải được lập trước thời điểm phân chia di sản.

Thời hạn được phép thực hiện theo luật định: Một điểm quan trọng cần lưu ý là việc từ chối nhận thừa kế phải được thực hiện trong thời hạn 6 tháng kể từ thời điểm mở thừa kế (tức là từ khi người để lại di sản qua đời). Nếu quá thời hạn này mà không có văn bản từ chối, người thừa kế sẽ được coi là đồng ý nhận di sản theo quy định pháp luật. Đây là mốc thời gian bắt buộc phải nắm rõ để tránh mất quyền lựa chọn của mình.

Hình 1. Các quy định pháp luật về từ chối nhận thừa kế

Các trường hợp và điều kiện áp dụng

Không phải ai cũng có thể từ chối nhận thừa kế một cách tùy tiện, bởi pháp luật quy định rõ những trường hợp được phép và không được phép thực hiện quyền này, đồng thời cũng phân định cụ thể theo từng đối tượng thừa kế cũng như mức độ ảnh hưởng đến quyền lợi của những người liên quan.

Trường hợp được phép thực hiện

Được từ chối khi xuất phát từ ý chí tự nguyện, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản. Văn bản từ chối phải công chứng/chứng thực, gửi đến người liên quan trước khi phân chia di sản và trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày mở thừa kế.

Trường hợp không được phép

Không được từ chối nếu nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ trả nợ hoặc nghĩa vụ tài sản khác với bên thứ ba. Nếu có căn cứ chứng minh, tòa án có thể tuyên văn bản từ chối vô hiệu.

Đối tượng áp dụng

Áp dụng cho cả người thừa kế theo di chúc và theo pháp luật. Riêng người chưa thành niên hoặc mất năng lực hành vi dân sự, việc từ chối nhận thừa kế cần có sự đồng ý của người giám hộ và cơ quan có thẩm quyền.

Ảnh hưởng đến quyền lợi người thừa kế khác

Phần di sản từ chối sẽ được chia lại cho các đồng thừa kế còn lại, có thể làm thay đổi tỷ lệ phân chia và dễ phát sinh tranh chấp nếu không thống nhất trước. Do đó, trước khi quyết định từ chối, người thừa kế nên cân nhắc kỹ và tốt nhất nên trao đổi với các thành viên khác trong gia đình để tránh những mâu thuẫn không đáng có, đồng thời nên tham khảo ý kiến luật sư để đảm bảo quyền lợi của tất cả các bên liên quan được bảo vệ đúng mức.

Hình 2. Các trường hợp và điều kiện áp dụng

Hồ sơ và các bước thực hiện cụ thể

Để thực hiện từ chối nhận thừa kế đúng quy định, người thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bao gồm: văn bản từ chối nhận di sản (theo mẫu hoặc tự soạn thảo), bản sao giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ tùy thân (CCCD/CMND, hộ khẩu) của người từ chối, và các giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn...). Ngoài ra, nếu có di chúc, cần cung cấp thêm bản sao di chúc để cơ quan công chứng đối chiếu, xác nhận tính hợp lệ của văn bản từ chối.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, người thừa kế nộp trực tiếp tại văn phòng công chứng hoặc UBND cấp xã/phường nơi có thẩm quyền để lập văn bản từ chối. Cán bộ công chứng sẽ kiểm tra tính hợp pháp của hồ sơ, xác nhận việc từ chối không nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ tài sản, sau đó tiến hành công chứng hoặc chứng thực văn bản. Thời gian xử lý thường trong ngày làm việc nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ. Sau khi có văn bản đã công chứng, người thừa kế cần gửi thông báo đến những người thừa kế khác và cơ quan quản lý di sản để hoàn tất thủ tục từ chối nhận thừa kế theo đúng quy định pháp luật.

Hình 3. Hồ sơ và các bước thực hiện

Luật Nam Sơn - Đơn vị tư vấn pháp lý uy tín về thừa kế

Nếu bạn còn băn khoăn về quyền lợi, nghĩa vụ hay thủ tục từ chối nhận thừa kế, Luật Nam Sơn là địa chỉ tư vấn pháp lý đáng tin cậy với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực dân sự, thừa kế và tranh chấp tài sản. Chúng tôi đồng hành cùng khách hàng từ tư vấn, soạn thảo văn bản đến hỗ trợ thực hiện thủ tục tại cơ quan có thẩm quyền, giúp hạn chế thấp nhất rủi ro pháp lý có thể phát sinh.

Hình 4. Luật Nam Sơn đơn vị tư vấn pháp lý uy tín

Kết luận

Từ chối nhận thừa kế là quyền chính đáng của mỗi người thừa kế, được pháp luật công nhận và bảo vệ trên nguyên tắc tự nguyện. Tuy nhiên, để việc từ chối có giá trị pháp lý và tránh phát sinh rủi ro, tranh chấp về sau, người thừa kế cần nắm rõ điều kiện áp dụng, thời hạn thực hiện cũng như chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, hãy liên hệ cho Luật Nam Sơn để đảm bảo quyền lợi của bản thân và các bên liên quan được bảo vệ tốt nhất.

 

Liên Hệ: 0909633246

Liên Hệ: 1900633246

Fanpage
Đặt lịch hẹn
Zalo
Hotline