Trong thực tế, không phải lúc nào cả hai vợ chồng cũng có thể cùng tham gia phiên tòa ly hôn. Có trường hợp một bên đi làm xa, sinh sống ở nước ngoài, hoặc cố tình tránh mặt, gây khó khăn cho quá trình giải quyết ly hôn. Vậy trong tình huống chồng hoặc vợ vắng mặt, liệu Tòa án có thể giải quyết ly hôn không? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt, hồ sơ cần chuẩn bị, quy trình thực hiện và những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình theo quy định pháp luật mới nhất năm 2025.
Khái quát về thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng theo bản án hoặc quyết định của tòa án. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Luật HNGĐ 2014) và Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 (BLTTDS 2015), việc ly hôn có thể được giải quyết trong trường hợp một bên vắng mặt tại phiên tòa hoặc không hợp tác.
Việc vắng mặt ở đây có thể phát sinh trong hai trường hợp chính đó là trường hợp thuận tình ly hôn. Khi cả hai vợ chồng đều đồng ý ly hôn nhưng một bên vắng mặt vì lý do chính đáng hoặc cố tình không có mặt. Hoặc trường hợp đơn phương ly hôn là một bên yêu cầu ly hôn, bên còn lại (bị đơn) vắng mặt hoặc không tham gia phiên tòa.

Hình 1: Khái quát về thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Cơ sở pháp lý về thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt được điều chỉnh bởi các quy định trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 và Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015:
Luật Hôn nhân và Gia đình 2014
Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 là văn bản pháp lý nền tảng điều chỉnh mọi quan hệ hôn nhân, gia đình tại Việt Nam. Luật này quy định rõ quyền, nghĩa vụ của vợ chồng, điều kiện, trình tự và thẩm quyền ly hôn. Đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của vợ, chồng và con cái trong quá trình chấm dứt hôn nhân.
Đối với trường hợp thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đóng vai trò là căn cứ pháp lý quan trọng, giúp xác định quyền yêu cầu ly hôn, hình thức ly hôn (thuận tình hoặc đơn phương). Cũng như nguyên tắc giải quyết tranh chấp khi một bên không hợp tác hoặc không thể tham dự phiên tòa.
Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015
Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 là cơ sở pháp lý quy định trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án dân sự. Trong đó có vụ án ly hôn khi một bên vắng mặt. Bộ luật này hướng dẫn cụ thể về thẩm quyền của Tòa án, trình tự nộp đơn, thụ lý, hòa giải, xét xử, cũng như quy định về việc triệu tập và xét xử vắng mặt đương sự.
Nhờ các quy định chi tiết trong Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Tòa án có thể đảm bảo việc giải quyết vụ án ly hôn diễn ra đúng quy trình, công bằng và hợp pháp. Ngay cả khi một bên vợ hoặc chồng không thể hoặc không muốn tham dự phiên tòa.

Hình 2: Cơ sở pháp lý về thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Khi nào có thể ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt?
Không phải lúc nào cả hai vợ chồng cũng có thể tham gia phiên tòa ly hôn. Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép Tòa án giải quyết ly hôn trong một số trường hợp, ngay cả khi một bên vắng mặt:
Thuận tình ly hôn vắng mặt
Trong trường hợp hai vợ chồng thỏa thuận ly hôn nhưng một bên không tham gia phiên hòa giải hoặc phiên tòa thì vẫn có thể xử lý theo thủ tục thuận tình vắng mặt.Tuy nhiên, nếu một bên vắng mặt liên tục hoặc không có lý do chính đáng thì có thể dẫn đến đình chỉ hoặc kéo dài.
Đơn phương ly hôn vắng mặt
Đơn phương ly hôn vắng mặt là trường hợp một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn, trong khi bên còn lại (bị đơn) vắng mặt tại phiên tòa hoặc không hợp tác. Đây là thủ tục phổ biến khi hai bên không thỏa thuận được hoặc một bên cố tình né tránh, đi xa, sống ở nước ngoài hoặc không xác định được nơi cư trú.
Vắng mặt vì ở nước ngoài, mất tích hoặc không xác định được nơi cư trú
Trong thực tế, nhiều vụ ly hôn phát sinh tình huống một bên vắng mặt vì đang ở nước ngoài, bị tuyên bố mất tích hoặc không xác định được nơi cư trú. Pháp luật Việt Nam vẫn cho phép Tòa án giải quyết ly hôn trong những trường hợp này. Nhưng yêu cầu tuân thủ các thủ tục đặc biệt để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cả hai bên.

Hình 3: Khi nào có thể ly hôn khi vợ hoặc chồng vắng mặt?
Hồ sơ cần chuẩn bị thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Khi một bên vắng mặt, người nộp đơn vẫn cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ như ly hôn thông thường, với các giấy tờ chính gồm:
- Đơn yêu cầu ly hôn (thuận tình hoặc đơn phương) theo mẫu.
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản gốc).
- Bản sao chứng thực căn cước công dân (hoặc chứng minh nhân dân/hộ chiếu) của vợ/chồng.
- Bản sao chứng thực giấy khai sinh của con chung (nếu có).
- Giấy tờ chứng minh tài sản chung (nếu có).
- Đặc biệt đối với vắng mặt: Nếu bên vắng mặt có lý do chính đáng (chẳng hạn đang ở nước ngoài, ốm nặng…), thì nên nộp đơn đề nghị xét xử vắng mặt theo mẫu
- Nếu không xác định được nơi cư trú của bị đơn, cần đề nghị Tòa án xác định hoặc niêm yết thông báo theo quy định.

Hình 4: Hồ sơ cần chuẩn bị thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt
Việc thực hiện thủ tục ly hôn khi chồng hoặc vợ vắng mặt là hoàn toàn có thể theo pháp luật Việt Nam. Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp, việc nắm rõ quy trình, hồ sơ cần thiết, thời gian và lệ phí là rất quan trọng. Trong trường hợp vắng mặt, bạn có thể yêu cầu xét xử vắng mặt hoặc nhờ Luật Nam Sơn tư vấn, soạn đơn và hướng dẫn đầy đủ các biểu mẫu mới nhất (2025) để thủ tục được thực hiện nhanh chóng, đúng pháp luật.




