Nạn nhân của tội phạm là gì?

nan-nhan-cua-toi-pham

Nạn nhân của tội phạm là gì?

nan-nhan-cua-toi-pham

Khái niệm  nạn nhân của tội phạm

Theo nghĩa hẹp

Hiệp định khung về địa vị của nạn nhân trong tố tụng hình sự ở châu Au (Framework Decision on the standing of victims in criminal proceedings) đã định nghĩa tại Điều 1:

“Nạn nhân được hiểu theo nghĩa là thực thể tự nhiên đã bị xâm phạm gây tổn thất về thể chất, tinh thần, tình cảm hoặc về kinh tế có nguyên nhân trực tiếp từ hành vi vi phạm luật hình sự của một nước thành viên”.

Từ các quan điểm và định nghĩa trên, có thể đưa ra định nghĩa nạn nhân của tội phạm theo nghĩa hẹp như sau:

Nạn nhân của tội phạm là những cá nhân đã chịu thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tinh thần, tình cảm, tài sản hoặc các quyền và lợi ích hợp pháp khác do hành vi phạm tội trực tiếp gây ra.

Nạn nhân của tội phạm theo nghĩa hẹp bao gồm hai đặc điểm cơ bản sau đây:

– Nạn nhân của tội phạm là con người tự nhiên (thể nhân).

– Đã chịu thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tinh thần, tình cảm hay tài sản là hậu quả trực tiếp của tội phạm

Theo nghĩa rộng

Văn bản quan trọng làm cơ sở cho việc xác định nội hàm của khái niệm nạn nhân của tội phạm là Tuyên bố của Liên họp quốc ban hành ngày 29 tháng 11 năm 1985 về các nguyên tắc cơ bản về tư pháp đối với nạn nhân của tội phạm và nạn nhân của sự lạm dụng sức mạnh. Điều 1 Tuyên bố này xác định:

“Nạn nhân của tội phạm là những cá nhân hay tổ chức bị hành vi phạm tội (theo quy định của luật hình sự của các nước thành viên) xâm phạm, gây thiệt hại về thể chất, tinh thần, tình cảm, kinh tế hoặc những thiệt hại đáng kể về các quyền cơ bản”.

Quy định này đã xác định rõ giới hạn phạm vi nạn nhân của tội phạm. Theo đó, nạn nhân của tội phạm được xác định không chỉ bao gồm các cá nhân mà bao gồm cả các tố chức.

Phân loại nạn nhân của tội phạm

Căn cứ vào địa vị pháp lý của nạn nhân

Căn cứ vào địa vị pháp lý của nạn nhân, có thể chia nạn nhân thành hai nhóm cơ bản sau đây:

– Nhóm nạn nhân là cá nhân (thể nhân): Đây là nhóm nạn nhân phổ biến của tội phạm. Nhóm nạn nhân này có thể bị hành vi phạm tội xâm hại về cả tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tinh thần, tình cảm, tài sản và các quyền, lợi ích hợp pháp khác. Nhóm nạn nhân là cá nhân không chỉ bao gồm những nạn nhân trực tiếp mà bao gồm cả những nạn nhân giáh tiếp.

– Nhóm nạn nhân là tổ chức: Đầy lả nhóm nạn nhân chì có thể bị hành vi phạm tội xâm hại về tài sản hoặc kinh tế. Vì vậy, nhóm nạn nhân này chỉ có các nạn nhân trực tiếp chứ không có các nạn nhân gián tiếp. Nhóm nạn nhân là tổ chức phải là những tổ chức hợp pháp và phải còn tồn tại vào thời điểm hành vi phạm tội xảy ra.

 Căn cứ vào cơ chế tác động của hành vi phạm tội đến nạn nhân

Căn cứ vào cơ chế tác động của hành vi phạm tội đến nạn nhân, nạn nhân được chia thành 3 nhóm:

– Nhóm nạn nhân trực tiếp (primary victims hay direct victims) là những cá nhân hay tổ chức bị hành vi phạm tội trực tiếp tác động gây thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hay các quyền và lợi ích họp pháp khác. Nhóm nạn nhân trực tiếp là nhóm nạn nhân chủ yếu trong các nạn nhân của tội phạm. Trong các tội phạm có nạn nhân, hành vi phạm tội trước hết tác động, gây thiệt hại cho các nạn nhân trực tiếp.

– Nhóm nạn nhân thứ cấp (nạn nhân gián tiếp) (indirect victims hoặc secondary victims): Nạn nhân thứ cấp là những cá nhân mà tuy hành vi phạm tội không trực tiếp tác động đến họ nhưng do họ có mối quan hệ đặc biệt đối với nạn nhân trực tiếp nêh hành vi phạm tội đà gián tiếp tác động đến họ, gây ra những tổn hại về tinh thần, tình cảm, sức khoẻ và thậm chí là thiệt hại về kinh tế. Nạn nhân thứ cấp là những người mà nạn nhân trực tiếp của tội phạm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với họ như cha, mẹ, vợ, chồng, con hay những người thân thích khác.

– Nhóm nạn nhân mở rộng (nạn nhân thứ ba) (tertiary victims) là khái niệm để chỉ phạm vi rộng hom những người chịu ảnh hưởng, tác động sâu sắc của hành vi phạm tội. Đây là những người tuy không phải là những người thân thích của nạn nhân nhưng sự kiện phạm tội đã tác động trực tiếp đến những người này và gây ra những tổn thất nặng nề về tinh thần, tình cảm cho họ. Những người này có thể là những người chứng kiến hành vi phạm tội, bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm cận kề, những người tham gia cứu hộ, các bác sĩ, y tá cứu chữa cho nạn nhân…

Việc xác định các nạn nhân thứ cấp và nạn nhân mở rộng trên thực tế là rất khó khăn đòi hỏi sự đánh giá tổng hợp và phải có sự tham gia của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực giám định, tâm lý và tâm thần học.

Căn cứ vào vai trò của nạn nhân trong cơ chế hành vi phạm tội

Căn cứ vào vai trò của nạn nhân trong cơ chế hành vi phạm tội, nạn nhân của tội phạm có thể được chia thành nạn nhân có lỗi và nạn nhân không có lỗi.

Như vậy Luật Nam Sơn đã giải đáp cho các bạn hiểu quy định của pháp luật về Nạn nhân của tội phạm là gì? Trong trường hợp quý khách có bất kỳ các vấn đề nào gặp khó khăn đừng ngần ngại liên hệ Luật Nam Sơn để được hỗ trợ trực tiếp bởi  Luật sư Hà, Luật sư Trung và các luật sư chuyên môn khác.

Điện thoại: 1900.633.246

Gmail: Luatnamson79@gmail.com

1900.633.246 tv.luatnamson@gmail.com Follow on facebook