Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

khoi-to-vu-an-theo-yeu-cau-bi-hai

Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

khoi-to-vu-an-theo-yeu-cau-bi-hai

Khái niệm khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại:

Khởi tố vụ án hình sự ̣̣ là giai đoạn tố tụng hình sự đầu tiên mà trong đó cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật tố tụng hình sự tiến hành việc xác định có (hay không) các dấu hiệu của tội phạm trong hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được thực hiện, đồng thời ban hành quyết định về việc khởi tố (hoặc không khởi tố) vụ án hình sự liên quan đến hành vi đó.

Tác giả Phạm Thái tại Tạp chí Luật học số 09/2016, trong bài viết “Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại” định nghĩa: “Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại là trường hợp đặc biệt của khởi tố vụ án hình sự, phát sinh đối với một số tội phạm xâm hại sức khỏe, danh dự, uy tín, nhân phẩm, quyền sở hữu công nghiệp của bị hại, do tính chất, mức độ của hành vi, hậu quả do hành vi gây ra và vì lợi ích của bị hại nên cơ quan có thẩm quyền khi xác định hành vi có dấu hiệu của tội phạm không tự ý ra quyết định khởi tố vụ án hình sự mà việc ra quyết định khởi tố vụ án hình sự chỉ khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về thâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết”.

Thời điểm khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại:

Vấn đề này được quy định cụ thể trong bộ luật tố tụng hình sự 2015. Cụ thể, Điều 155, Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định.

Chỉ được khởi tố vụ án hình sự về tội phạm quy định tại khoản 1 các điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155, 156 và 226 của Bộ luật hình sự khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.

Đặc điểm của khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại

Thứ nhất, khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại là một quy định đặc biệt của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam.: Đối tượng điều chỉnh của luật hình sự là quan hệ xã hội có tính đặc thù, là quan hệ xã hội giữa Nhà nước và người phạm tội. Phương pháp điều chỉnh của luật hình sự là mệnh lệnh – phục tùng.

Những trường hợp khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại thì thiệt hại chỉ là quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức, cơ quan khác, hay của toàn xã hội.

Cá nhân, tổ chức, cơ quan có quyền lợi bị xâm phạm nhưng nếu khởi tố vụ án hình sự và truy cứu trách nhiệm hình sự của người thực hiện tội phạm thì không những không có lợi cho bị hại, mà thậm chí còn gây thiệt hại, tổn thất lớn hơn cho bị hại.

Trong một số trường hợp, việc không khởi tố vụ án hình sự để truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng vẫn đạt được mục đích giáo dục, răn đe của pháp luật thì vẫn hơn so với việc phải truy cứu trách nhiệm hình sự. Thứ hai, quy định khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại chỉ áp dụng cho 10 trường hợp phạm tội có tính chất nguy hiểm thấp đối với lợi ích chung

Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định 10 tội  thuộc trường hợp khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại. Đặc điểm chung của 10 tội này là đều thuộc khoản 1, không có tình tiết tăng nặng. Trong 10 trường hợp thì có 8 trường hợp là tội ít nghiêm trọng với khung hình phạt cao nhất là 3 năm, chỉ có 2 trường hợp thuộc Điều 141, và Điều 143 Bộ luật hình sự 2015 là tội nghiêm trọng.

Thứ , ý chí của bị hại (hoặc người đại diện bị hại) đóng vai trò quyết định trong việc khởi tố vụ án hình sự nói riêng, và trong toàn bộ quá trình tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự của người gây ra tội phạm nói chung.

Như đã nói ở đặc điểm thứ nhất, đối với 10 trường hợp quy định tại Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015, việc người bị hại, hoặc đại diện người bị hại có yêu cầu là điều kiện bắt buộc để cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự nếu xác minh thấy có tội phạm xảy ra.

Hậu quả khi người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu khởi tố

Theo khoản 2, 3 Điều 155 Bộ luật tố tụng hình sự 2015, nếu người đã yêu cầu khởi tố, rút yêu cầu khởi tố thì sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý sau:

– Trường hợp người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải được đình chỉ;

– Trường hợp có căn cứ xác định người đã yêu cầu rút yêu cầu khởi tố trái với ý muốn của họ do bị ép buộc, cưỡng bức thì cơ quan tố tụng vẫn tiếp tục tiến hành tố tụng đối với vụ án.

– Bị hại hoặc người đại diện của bị hại đã rút yêu cầu khởi tố thì không có quyền yêu cầu lại, trừ trường hợp rút yêu cầu do bị ép buộc, cưỡng bức.

Như vậy Luật Nam Sơn đã giải đáp cho các bạn hiểu quy định của pháp luật về Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại. Trong trường hợp quý khách có bất kỳ các vấn đề nào gặp khó khăn đừng ngần ngại liên hệ Luật Nam Sơn để được hỗ trợ trực tiếp bởi Luật sư Hà, Luật sư Trung và các luật sư chuyên môn khác.

Điện thoại: 1900.633.246

Gmail: Luatnamson79@gmail.com

1900.633.246 tv.luatnamson@gmail.com Follow on facebook