Chia thừa kế theo di chúc là phương thức phổ biến nhằm đảm bảo người để lại tài sản thực hiện đúng ý chí của mình sau khi qua đời. Việc chia thừa kế có di chúc nếu không hiểu rõ quy định pháp luật dễ phát sinh tranh chấp, mất thời gian. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình chia thừa kế, quyền và nghĩa vụ của các bên, những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Chia thừa kế theo di chúc là gì?
Di chúc là văn bản pháp lý thể hiện ý chí cuối cùng của người để lại di sản. Theo quy định của Bộ luật Dân sự, người lập di chúc có toàn quyền định đoạt tài sản thuộc sở hữu hợp pháp của mình, chỉ trừ những phần bắt buộc dành cho người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc như con chưa thành niên, cha mẹ già yếu. Việc chia tài sản thừa kế theo di chúc được ưu tiên thực hiện trước khi áp dụng chia thừa kế theo pháp luật.
Hình 1. Chia thừa kế tài sản theo di chúc
Hiểu đơn giản, chia thừa kế theo di chúc nghĩa là phân chia tài sản để lại theo đúng nội dung, điều khoản và ý chí mà người đã mất đã ghi nhận trong di chúc, miễn sao tuân thủ đúng quy định pháp luật về hình thức và nội dung.
Điều kiện di chúc hợp pháp để chia thừa kế theo di chúc
Căn cứ vào Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:
Di chúc hợp pháp
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Quy trình chia thừa kế theo di chúc
Quy trình chia thừa kế tuân theo di chúc thường trải qua nhiều bước, đòi hỏi tuân thủ pháp luật chặt chẽ. Người thừa kế hoặc người đại diện nên nắm rõ các bước sau để tránh rủi ro pháp lý.
Hình 2. Quy trình về chia tài sản theo di chúc
Căn cứ vào Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:
Phân chia di sản theo di chúc
1. Việc phân chia di sản được thực hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Trường hợp di chúc xác định phân chia di sản theo hiện vật thì người thừa kế được nhận hiện vật kèm theo hoa lợi, lợi tức thu được từ hiện vật đó hoặc phải chịu phần giá trị của hiện vật bị giảm sút tính đến thời điểm phân chia di sản; nếu hiện vật bị tiêu hủy do lỗi của người khác thì người thừa kế có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.
3. Trường hợp di chúc chỉ xác định phân chia di sản theo tỷ lệ đối với tổng giá trị khối di sản thì tỷ lệ này được tính trên giá trị khối di sản đang còn vào thời điểm phân chia di sản.
Kinh nghiệm để chia thừa kế theo di chúc thuận lợi
Để việc chia thừa kế theo di chúc được thuận lợi, các chuyên gia khuyến nghị người để lại di sản nên lập di chúc minh bạch, đầy đủ thông tin người thừa kế, tài sản để lại, công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng uy tín. Người thừa kế cần tôn trọng ý chí của người lập di chúc, phối hợp khai nhận di sản đúng quy định, tránh tự ý sang nhượng, chuyển đổi tài sản khi chưa hoàn tất thủ tục pháp lý.
Hình 3. Một bản di chúc có hiệu lực pháp lý
Trường hợp có bất đồng, nên ưu tiên thương lượng, hòa giải trước khi khởi kiện ra tòa để tiết kiệm thời gian, chi phí và giữ gìn quan hệ gia đình.
Căn cứ vào Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015 quy định như sau:
Nội dung của di chúc
1. Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:
a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;
b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
d) Di sản để lại và nơi có di sản.
2. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác.
3. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
Trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.
Dịch vụ luật sư hỗ trợ chia thừa kế theo di chúc tại Luật Nam Sơn
Với kinh nghiệm xử lý nhiều vụ việc thừa kế phức tạp, Luật Nam Sơn cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu, hỗ trợ khách hàng từ khâu tư vấn, chuẩn bị hồ sơ, cho đến đại diện làm việc với các bên liên quan khi chia thừa kế theo di chúc. Đội ngũ luật sư tại Luật Nam Sơn luôn sẵn sàng đồng hành, đảm bảo quá trình giải quyết diễn ra nhanh gọn, tiết kiệm thời gian, bảo vệ quyền lợi của gia chủ tối đa.
Lĩnh vực hoạt động tại luật Nam Sơn:
- Tư vấn pháp lý
- Pháp lý doanh nghiệp
- Giải quyết tranh chấp
- Dịch vụ thuế kế toán
- Dịch vụ thám tử tư
- Dịch vụ - phiên dịch
- Dịch vụ nhà đất
- Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
- Dịch vụ khác
Hình 4. Đội ngũ luật sư tại Luật Nam Sơn
Chia thừa kế theo di chúc tuy là quyền tự do định đoạt của mỗi cá nhân nhưng nếu không thực hiện đúng trình tự, thủ tục dễ dẫn đến tranh chấp phức tạp. Do đó, việc chuẩn bị di chúc rõ ràng, đầy đủ tính pháp lý, đồng thời thực hiện khai nhận di sản, sang tên tài sản theo quy định là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thừa kế. Nếu còn thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết, bạn nên tìm đến luật sư hoặc tổ chức hành nghề công chứng uy tín để được hỗ trợ kịp thời.




