Trong quá trình quyết định ly hôn, việc ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Do liên quan đến yếu tố nước ngoài, quy định pháp lý và thủ tục ủy thác tư pháp. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình, hồ sơ và cách xử lý trong từng trường hợp cụ thể. Từ đó chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, dù người còn lại đang sinh sống tại bất kỳ quốc gia nào.
Khái niệm ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài là trường hợp một bên yêu cầu Tòa án chấm dứt hôn nhân mà không cần sự đồng ý của người kia. Tuy nhiên người kia thì đang sinh sống tại nước ngoài.
Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn đơn phương. Nếu có căn cứ chứng minh hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng. Vì đời sống chung không còn thể kéo dài, mục đích hôn nhân cũng không đạt được.
Trường hợp có yếu tố nước ngoài (một bên ở nước ngoài, định cư hoặc làm việc ở nước ngoài), vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân cấp tỉnh theo Điều 37 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Hình 1:Khái niệm ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Điều kiện để được ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Để Tòa án chấp nhận ly hôn đơn phương, người yêu cầu phải có căn cứ hợp pháp. Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án cho ly hôn nếu hôn nhân đã trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Căn cứ có thể là việc bạo lực gia đình, ngoại tình, bỏ mặc hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ vợ chồng.
Nếu một bên ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài ở nước ngoài, các điều kiện trên vẫn được áp dụng như trong nước. Tuy nhiên, người nộp đơn cần xác định rõ nơi cư trú, làm việc của người kia để Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thể thụ lý. Nếu bên kia không rõ địa chỉ hoặc không hợp tác. Tòa án có thể tiến hành ủy thác tư pháp hoặc xét xử vắng mặt theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Ngoài ra, người chồng không được quyền đơn phương ly hôn nếu vợ đang mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này nằm trong Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và trẻ nhỏ.

Hình 2: Điều kiện để được ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Hồ sơ ly hôn đơn phương khi đối phương ở nước ngoài cần chuẩn bị những gì
Khi tiến hành ly hôn việc chuẩn bị hồ sơ đúng và đủ là yếu tố quyết định để Tòa án thụ lý nhanh chóng. Người yêu cầu cần nắm rõ các loại giấy tờ bắt buộc cũng như những trường hợp đặc biệt phải bổ sung.
Giấy tờ cần có trong hồ sơ
Để nộp đơn ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài, người yêu cầu phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định. Hồ sơ cơ bản gồm:
- Bản sao công chứng CMND/CCCD còn hiệu lực của nguyên đơn
- Bản sao giấy khai sinh của con
- Giấy xác nhận nơi cư trú của bị đơn
- Bản gốc Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn
- Bản sao tài sản chung yêu cầu phân chia khi ly hôn
- Các giấy tờ tài liệu liên quan khác (ví dụ: đơn trình bày nguyện vọng nuôi con, bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (trong trường hợp có tranh chấp tài sản),…).
Trường hợp đặc biệt cần bổ sung giấy tờ
Nếu kết hôn hoặc sinh sống ở nước ngoài, cần thêm giấy tờ có yếu tố nước ngoài. Bao gồm: bản sao hộ chiếu, thẻ cư trú hoặc địa chỉ của người đang ở nước ngoài; các tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được dịch sang tiếng Việt và chứng thực hợp pháp hóa lãnh sự.
Trường hợp bên ở nước ngoài không thể về Việt Nam, họ có thể làm giấy ủy quyền cho người đại diện hợp pháp trong nước. Giấy ủy quyền này phải được xác nhận tại cơ quan ngoại giao Việt Nam ở nước sở tại. Điều này giúp Tòa án có căn cứ xử lý hồ sơ nhanh hơn và tránh bị trả lại do thiếu giấy tờ hợp lệ.

Hình 3: Hồ sơ ly hôn đơn phương cần chuẩn bị những gì
Quy trình ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Thủ tục ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài gồm 3 bước chính. Người yêu cầu cần chuẩn bị hồ sơ đúng quy định để Tòa án có thể thụ lý.
Bước 1: Xác định thẩm quyền Tòa án
Khi vụ việc có yếu tố nước ngoài (ví dụ: chồng đang ở nước ngoài), thì theo khoản 2 Điều 123 của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 việc giải quyết thuộc thẩm quyền của tòa án theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.Theo Điều 37 BLTTDS 2015, tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết sơ thẩm các vụ việc có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ nộp Tòa án
Người yêu cầu ly hôn nộp đơn khởi kiện ly hôn đơn phương kèm giấy tờ như giấy đăng ký kết hôn, CMND/CCCD, sổ hộ khẩu, giấy khai sinh con chung (nếu có). Nếu người kia ở nước ngoài, cần địa chỉ cư trú, hộ chiếu hoặc giấy tờ chứng minh cư trú nước ngoài
Nếu không xác định được địa chỉ người kia ở nước ngoài, Tòa án có thể tiến hành xét xử vắng mặt. Theo hướng dẫn của TAND Tối cao: nếu thân nhân từ chối cung cấp thông tin, xét xử vắng mặt người bị đơn.
Bước 3: Thụ lý và xét xử
Sau khi hồ sơ hợp lệ, Tòa án thụ lý. Người ở nước ngoài có thể được triệu tập qua ủy thác hoặc xét xử vắng mặt nếu vắng mặt do bất khả kháng hoặc cố ý không cung cấp thông tin.
Sau xét xử, nếu người bị đơn ở nước ngoài không thực hiện việc kháng cáo được. Tòa án sẽ gửi bản án quyết định tới thân nhân tại nơi cư trú cuối cùng và niêm yết công khai tại UBND cấp xã để bảo đảm quyền kháng cáo.

Hình 4.Quy trình ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài
Lưu ý quan trọng khi thực hiện thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài
Khi thực hiện ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài, điều quan trọng là phải cung cấp chính xác địa chỉ cư trú của người bị đơn. Nếu không thể xác định nơi ở, người nộp đơn cần nêu rõ lý do và đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt theo quy định tại Điều 477 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Ngoài ra, mọi giấy tờ được cấp ở nước ngoài như giấy đăng ký kết hôn, khai sinh con hay hộ chiếu đều phải được hợp pháp hóa lãnh sự trước khi nộp tại Việt Nam. Quy định này căn cứ theo Nghị định 111/2011/NĐ-CP nhằm bảo đảm giá trị pháp lý của tài liệu.
Để tiết kiệm thời gian và tránh sai sót, người thực hiện thủ tục nên tìm đến luật sư chuyên về hôn nhân gia đình. Đặc biệt, LUẬT NAM SƠN là đơn vị có kinh nghiệm xử lý hồ sơ ly hôn khi một bên ở nước ngoài, hỗ trợ tư vấn hồ sơ, ủy quyền và đại diện tại Tòa án. Việc có luật sư đồng hành giúp đảm bảo quyền lợi, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.
Kết luận
Thủ tục ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng ở nước ngoài là quá trình pháp lý có nhiều bước phức tạp. Việc nắm rõ quy trình, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tuân thủ đúng quy định pháp luật sẽ giúp người yêu cầu tiết kiệm thời gian và tránh rủi ro hồ sơ bị trả lại. Mong là bài viết trên sẽ giúp bạn giải quyết được vấn đề của bản thân hiện tại. Nếu cần hỗ trợ thêm hãy liên hệ luật sư bên LUẬT NAM SƠN để được tư vấn thêm.
.




