Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự năm 2022

Bảo vệ quyền con người

Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự năm 2022

Bảo vệ quyền con người

Quyền con người trong lĩnh vực tố tụng hình sự là một trong những vấn đề được quan tâm đặc biệt do vấn đề tố tụng hình sự liên quan đến những quyền cơ bản, thiết thân, những tự do cá nhân tối thiểu trong đời sống con người. Để hiểu rõ hơn về quyền con ngời và bảo vệ quyền con người trong trố tụng hình sự, xin mời mọi người theo dõi bài viết của chúng tôi.

Quyền con người trong tố tụng hình sự là gì?

Tố tụng hình sự là quá trình giải quyết vụ án hình sự theo quy định của pháp luật bao gồm các giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự. Mỗi giai đoạn thực hiện một nhiệm vụ nhất định nhưng cùng hướng đến mục đích chung là giải quyết mọi vấn đề của vụ án hình sự.

Trong quá trình giải quyết vụ án, các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm tôn trọng và bảo đảm quyền con người con người của người bị tình nghi phạm tội bị can, bị cáo. Các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng không được lợi dụng thẩm quyền tiến hành tố tụng xâm phạm đến quyền của những người nêu trên.

Đối tượng của quyền con người trong tố tụng hình sự

– Người bị tình nghi, bị cáo buộc phạm tội đang trong quá trình giải quyết vụ án, đang bị các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng biện pháp cưỡng chế của tố tụng hình sự nhằm xác định sự thật khách quan của vụ án.

Bao gồm Người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố; người bị buộc tội (người bị giữ trogn trường hợp khẩn cấp, người bị bắt, người bị tam giam, bị can, bị cáo). Theo quy định của pháp luật những đối tượng này chưa bị coi là tội phạm mà mới chỉ là người bị tình nghi, bị cáo buộc phạm tội.

– Người phạm tội bị kết án và phải chấp hành hình phạt do Tòa án tuyên. Đây là nhóm người đã được các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng chứng minh đã phạm tội và ra phán quyết là có tội, bị Tòa án tuyên áp dụng mức hình phạt trương ứng với mức tội danh mà mình phạm.

– Nhóm người tham gia tố tụng do có quyền và lợi ích liên quan đến vụ án: Bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan….Những đối tượng này tham gia tố tụng để bảo vệ quyền lợi cho mình và góp phần cho việc đảm bảo sự công bằng trong quá trình giải quyết vụ án.

Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự

Bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự là nhiệm vụ của Nhà nước với cơ chế phù hợp trong điều kiện kinh tế – xã hội, pháp lý của mình. Việc bảo đảm này có vai trò quan trong trong việc biến những nỗ lực, những ý tưởng tiến bộ của nhân loại ở các điều luật trở nên hiện thực trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự.

Hoạt động này trước hết sẽ bảo vệ quyền lợi cho người bị hại trước sự xâm phạm của tội phạm. Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong hoạt động này, tính quyền lực hay sức mạnh cưỡng chế của nhà nước tạo nên sự bất bình đẳng cho các bên khi tham gia quan hệ pháp luật tố tụng dẫn đến quyền con người trong tố tụng hình sự lại là quyền dễ bị xâm phạm, dễ bị tổn thương nhất và hậu quả để lại cũng nghiêm trọng nhất khi nó động chạm đến quyền sống; quyền được bảo vệ không bị tra tấn, đối xử tàn bạo, vô nhân đạo; quyền không bị bắt, giam giữ tùy tiện.

Nội dung của bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự

Nội dung bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự được thể hiện trên các bình diện của các thành tố trong cơ chế bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự đó là:

– Hệ thống pháp luật tố tụng hình sự được xây dựng trên cơ cở các tiêu chí quốc tế về quyền con người ;

– Thực thi việc bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự;

– Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực đối với hoạt động tố tụng hình sự góp phần nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người.

Những quy định cụ thể về bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự

  • Quyền không bị bắt, giam giữ tùy tiện

Tại khoản 2, Điều 20 Hiến pháp năm 2013: “Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Tòa án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt, giam, giữ người do luật định”.

Để đảm bảo quyền này, việc bắt, giam, giữ một người phải được tiến hành theo quy tắc nhất định, do những người có thẩm quyền quyết định và tuân thủ trình tự, thủ tục pháp luật quy định. Quyền không bị bắt, giam giữ tùy tiện là cốt lõi của tự do và an toàn cá nhân.

Nếu quyền tự do và an toàn cá nhân của con người không được đảm bảo một cách hiệu quả thì việc bảo vệ các quyền cá nhân khác sẽ dễ bị tổn thương và không thực tế.

Tuy vậy, trong tố tụng hình sự, quyền này vẫn có nguy cơ bị vi phạm khi các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các biện pháp ngăn chặn một cách tùy tiện, nhất là khi áp dụng biện pháp bắt người, tạm giữ và tạm giam để điều tra, truy tố và xét xử.

  • Quyền được bảo vệ không bị tra tấn, đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục

Theo Khoản 5 Điều 31 Hiến pháp 2013 khẳng định: “Những người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án trái pháp luật có quyền được bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần và phục hồi danh dự”, người vi phạm pháp luật trong việc bắt, giam, giữ, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án gây thiệt hại cho người khác phải bị xử lý theo pháp luật.

Đó chính là sự khẳng định về mặt pháp lý về bảo vệ quyền không bị tra tấn, đối xử hay trừng phạt tàn ác, vô nhân đạo hay bị hạ nhục. Có thể thấy quyền này có thể bị vi phạm ở nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng trong tố tụng hình sự là rõ nét nhất, đặc biệt là tại giai đoạn điều tra khi việc áp dụng nhục hình người bị nghi ngờ phạm tội có thể được sử dụng như là cách nhanh nhất để lấy lời khai người buộc tội.

  • Quyền được xét xử nhanh chóng, không trì hoãn

Đây là một quyền quan trọng góp phần rất lớn trong việc đảm bảo quyền và lợi ích của các bên trong quan hệ pháp luật tố tụng. Việc chậm trễ không kịp thời có thể gây ra những ảnh hưởng về mặt vật chất, tinh thần và gây ra tâm lý không tốt cho những người tham gia tố tụng.

  • Quyền được xét xử công bằng

Đây thực chất  là một tập hợp các đảm bảo tố tụng nhằm bảo đảm quá trình xét xử được công bằng, gồm: Bình đẳng trước Tòa án; Được xét xử bởi một tòa án độc lập, không thiên vị, công khai; Được suy đoán vô tội; Không bị áp dụng hồi tố; Không hình sự hóa vụ án dân sự.

Trong pháp luật Việt Nam, quyền này được thể hiện bằng nhiều quy định trong Hiến pháp 2013 và Bộ luật Tố tụng hình sự. Pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam đều ghi nhận quyền xét xử công bằng là quyền cơ bản của người bị buộc tội trước cơ quan tiến hành tố tụng.

Trong đó, nguyên tắc suy đoán vô tội được thể hiện rất rõ tại Điều 31 của Hiến pháp năm 2013, quyền được xét xử công bằng còn thể hiện ở những quy định bảo đảm quyền bào chữa  cho người phạm tội, quyền tranh tụng tại các phiên tòa, quyền độc lập của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân, việc quy định về bồi thường cả về vật chất và tinh thần khi có oan sai xảy ra.

Tóm lại

Nhìn chung trong những năm qua, hoạt động tố tụng hình sự đã có những kết quả khả quan góp phần bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, tồn tại làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người bị vi phạm, đặc biệt là những quyền lợi quan trọng và cơ bản gây ra những hậu quả nặng nề, khó khắc phục, có khi là không thể khắc phục.

Chính vì vậy, bảo đảm quyền con người trong hoạt động tố tụng hình sự là vấn đề rất quan trọng cần được đề cao. Việc ban hành chính sách, quy định hợp lý, khả thi luôn phải đi đôi với việc đảm bảo thực hiện trên thực tế.

Như vậy Luật Nam Sơn đã giải đáp cho các bạn hiểu quy định của pháp luật về Bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự. Trong trường hợp quý khách có bất kỳ các vấn đề nào gặp khó khăn đừng ngần ngại liên hệ Luật Nam Sơn để được hỗ trợ trực tiếp bởi Luật sư Hà, Luật sư Trung và các luật sư chuyên môn khác.

Điện thoại: 1900.633.246

Gmail: Luatnamson79@gmail.com

1900.633.246 tv.luatnamson@gmail.com Follow on facebook